Tại sao một nền văn minh đang phát triển mạnh mẽ bỗng nhiên biến mất đột ngột?

1. Nền văn minh thung lũng Indus, Pakistan

Quê nhà của một trong những kỳ quan kiến trúc do con người sáng tạo ra trong thế giới cổ đại, nền văn minh thung lũng Indus (được biết đến với mức độ ảnh hưởng lớn nhất như nền văn minh Harappan), là một trong những đô thị lớn nhất trên lục địa.

Tọa lạc ở Pakistan, nền văn minh này phát triển mạnh cách đây 4.500 năm và sau đó bị lãng quên cho đến khi các tàn tích được khai quật vào những năm 1920. Với các công nghệ tinh vi và tiên tiến, Indus bao gồm cả nền văn minh cổ xưa nhất Ấn Độ- Mohenjo Daro nổi bật với hệ thống vệ sinh môi trường đô thị cũng như bằng chứng về trình độ đáng ngạc nhiên trong toán học, kỹ thuật và thậm chí là nha khoa.

Vào năm 1500 trước Công nguyên, nền văn minh thung lũng Indus gần như bị lãng quên, có thể là sau cuộc xâm lược của các bộ tộc Ấn-Âu hay sự sụp đổ trong nông nghiệp do biến đổi khí hậu.

2. Đế chế Aksumite, Ethiopia

Một thành viên chủ chốt trong hoạt động thương mại với Đế chế La Mã và Ấn Độ cổ là Đế chế Aksumite - còn được biết đến như Vương quốc Aksum hoặc Axum - cai trị các nước ở Tây Bắc Châu Phi bao gồm cả Ethiopia vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên.

Là quê hương của nữ hoàng Sheba, đế quốc Aksumite có thể là một nước bản địa phát triển hùng mạnh của châu Phi bao gồm hầu hết Eritrea ngày nay, miền Bắc Ethiopia, Yemen, miền Nam Ả rập Xê-út và miền Bắc Sudan. Đế chế đã có bảng chữ cái riêng của mình và xây dựng nên các bia tưởng niệm khổng lồ. Đây là đế chế đầu tiên chuyển đổi sang Thiên Chúa giáo. Sự suy tàn của đế chế này được cho là bắt nguồn từ việc bị cô lập về kinh tế do mở rộng sang Đế chế Hồi giáo; do bị xâm lược; hoặc biến đổi khí hậu làm thay đổi mô hình dòng lũ của sông Nile.

3. Nền văn minh Olmec, Mexico

Ở vùng đất thấp nhiệt đới Veracruz và Tabasco, phía nam miền trung Mexico đã từng là một nền văn minh lớn mạnh tiền Columbia - nơi xây dựng nên những thủ phủ khổng lồ đáng kinh ngạc, nơi diễn ra các cuộc đổ máu và sự hy sinh của con người, nơi phát minh ra khái niệm về số không và về cơ bản đặt nền móngcho mọi nền văn hóa Trung Mỹ.

Nền văn minh Olmec thậm chí có thể là nền văn minh đầu tiên tại Tây bán cầu đã phát triển hệ thống chữ viết, và có thể là đã phát minh ra cả la bàn và lịch Trung Mỹ. Ra đời năm 1.500 trước Công nguyên, nền văn minh Olmec đã không được phát hiện bởi các nhà sử học đến tận giữa thế kỷ 19. Sự sụp đổ của nó được cho là do những thay đổi môi trường gây ra bởi các vụ phun trào núi lửa, động đất hoặc có thể là do sự suy yếu về nông nghiệp.

4. Anasazi, Mỹ

“Anasazi” là tên hiện đại của người dân Pueblo cổ đại, những người sống ở khu vực “Ngã tư” của Đông Nam Hoa Kỳ tại đường giao nhau của các tiểu bang Utah, Arizona, New Mexico và Colorado.

Nền văn minh Anasazi xuất hiện khoảng thế kỷ thứ 12 trước Công nguyên, và vẫn còn được biết đến với những cấu trúc bằng đá và gạch xây dựng dọc theo các vách đá bao gồm Cliff Palace ở Công viên quốc gia Mesa Verde, những tàn tích của Nhà Trắng và Pueblo Bonito tại mép phía Bắc của hẻm Chaco. Kiến trúc này đã phát triển thành chung cư cao tầng mà thường chỉ có thể đi vào bằng dây thừng hoặc thang.

Người Pueblo cổ đại không nhất thiết phải "biến mất", tuy nhiên, họ đã rời bỏ quê hương của mình vào thế kỉ 12 và 13 vì những lý do mà đến nay vẫn chưa có lời giải đáp. Nhiều chuyên gia cũng như người Pueblo hiện đại - người coi người Pueblo cổ đại như tổ tiên của mình tin rằng nạn phá rừng và hạn hán đã tạo nên xung đột nội bộ và chiến tranh khiến cho người Pueblo phải bỏ đi.

5. Đế quốc Khmer, Campuchia

Từng là một trong những đế quốc hùng mạnh nhất Đông Nam Á, nền văn minh Khmer trải dài từ đất nước Campuchia đến Lào, Thái Lan, Việt Nam, Myanmar, và Malaysia từ năm 801 tới năm 1431 trước khi biến mất đột ngột.

Ngoài những dấu tích khắc trên đá thì không một văn bản nào tồn tại cho đến ngày nay, bởi vậy hiểu biết của con người về nền văn minh cổ đại này chỉ được chắp ghép từ các điều tra khảo cổ học, phù điêu trên tường trong các ngôi đền và các tài liệu bên ngoài bao gồm cả tài liệu của Trung Quốc.

Người Khmer áp dụng cả Ấn Độ giáo lẫn Phật giáo vào xây dựng các ngôi đền, tòa tháp và các cấu trúc phức tạp khác gồm cả Angkor Wat để thờ thần Vishnu. Các cuộc tấn công của kẻ thù, tử vong do bệnh dịch hạch, các vấn đề về quản lý nguồn nước ảnh hưởng đến nông nghiệp và xung đột về quyền lực giữa các gia đình trong hoàng tộc có thể là nguyên nhân dẫn đến sự suy tàn của đế chế này vào năm 1431.